Sổ giấy không sai. Nó chỉ hết dùng được ở một quy mô nhất định — khoảng vài chục tổ trở lên, hoặc khi có nhiều người cùng chăm.
Chuyển sang app nên là chuyện bổ sung dần chứ không phải cắt đứt đột ngột.
Nên thừa nhận trước, vì hiểu điều này giúp chuyển đổi mượt hơn:
Điểm thứ ba đáng chú ý: vẽ tay một sơ đồ trại vẫn là cách nhanh nhất để ghi lại bố cục, và nhiều app không thay được việc này.
| Việc | Sổ giấy |
|---|---|
| Tra lịch sử một tổ cụ thể | Phải lật tìm khắp sổ, mất nhiều phút |
| Tổng hợp số liệu | Cộng tay, dễ sai |
| Nhiều người cùng dùng | Chỉ một cuốn, một người giữ |
| Ảnh | Không có |
| Mất mát | Ướt, rách, thất lạc là mất hết |
| Tìm theo điều kiện | Không làm được |
Dòng đầu là thứ khiến người ta chuyển: đứng trước một tổ, muốn biết lần trước làm gì, mà phải lật sổ mười phút thì thực tế là không tra.
Trong vài tuần đầu, ghi cả hai — nhưng phân vai rõ:
Đây là giai đoạn duy nhất nên ghi hai nơi. Sau đó phải dứt khoát.
Sau vài tuần đã quen, chuyển hẳn phần ghi chép thường ngày sang app. Sổ giấy chỉ còn dùng cho việc dự phòng khi hết pin hoặc mất sóng.
Đây là bước quan trọng nhất và cũng hay bị kéo dài. Ghi song song lâu dài thì hai bên lệch nhau và không biết tin cái nào.
Kể cả khi đã chuyển hẳn:
Đây là trở ngại thật và không nên xem nhẹ. Vài cách thực tế:
Nguyên tắc: đừng ép công cụ lên người không dùng được nó. Mục tiêu là có dữ liệu, không phải là ai cũng phải dùng app.
Thường vào khoảng vài chục tổ trở lên, hoặc khi có nhiều người cùng chăm. Dấu hiệu rõ nhất là đứng trước một tổ muốn biết lần trước làm gì mà phải lật sổ mười phút — lúc đó thực tế là không tra nữa.
Chỉ trong vài tuần đầu và phải phân vai rõ: app ghi điểm danh trạng thái ảnh, sổ ghi những thứ app chưa quen. Sau đó phải dứt khoát chuyển hẳn, vì ghi song song lâu dài thì hai bên lệch nhau và không biết tin cái nào.
Giữ lại đừng bỏ vì đó là kho lịch sử. Chỉ nhập lại ba loại vào app: danh sách tổ, quan hệ đàn mẹ đàn con, và các sự kiện lớn của từng tổ. Có thể chụp ảnh các trang quan trọng gắn vào tổ tương ứng, nhanh hơn gõ lại.
Hai việc: mẩu giấy và bút trong túi đồ nghề để dự phòng khi điện thoại hết pin hoặc mất sóng, và sơ đồ trại vẽ tay dán ở nhà kho tiện cho người mới và người trông giúp.
Bắt đầu bằng đúng một việc như chỉ ghi trạng thái, tăng cỡ chữ trong cài đặt, dùng nhập bằng giọng nói thay vì gõ. Nếu vẫn khó thì phân công người lớn tuổi ghi giấy và người trẻ nhập lại — mục tiêu là có dữ liệu chứ không phải ai cũng phải dùng app.
Đã số hoá hết mà vẫn nên có một tờ sơ đồ trại vẽ tay dán ở nhà kho. Nó làm được vài việc mà màn hình điện thoại không làm được.
Người bỏ ghi chép thường bỏ trong năm đầu, đúng lúc chưa thấy lợi ích. Bốn thứ dưới đây chỉ xuất hiện từ năm thứ hai.
Excel không tệ — nhiều trại chạy tốt bằng Excel nhiều năm. Nhưng có ba việc nó không làm được, và cả ba đều liên quan tới việc ghi ngoài vườn.
Ghi chép nhiều năm là tài sản của trại. Đáng dành vài phút hỏi rõ nó nằm ở đâu, trước khi phụ thuộc hoàn toàn.
Chuyên về số hoá nghề nuôi ong dú: ứng dụng quản lý trại trên điện thoại, mã QR cho từng tổ, sổ nhật ký điện tử thay sổ giấy, điểm danh tổ, theo dõi tách đàn và sản lượng mật. Đối tượng là người nuôi đã có từ vài chục tổ trở lên, bắt đầu quên mất tổ nào đã làm gì. Không dạy kỹ thuật nuôi cơ bản — chỗ đó thuộc về nuoiongdu.com.